Hoe deal je met het groene monster?

Iedereen voelt zich weleens een jaloers kreng. Dat is heel normaal, maar leuk is het niet.  Hoe zorg je ervoor dat het groene monster niet teveel ruimte in je leven krijgt?

Bijna iedereen kent het gevoel wel: een vriend of collega heeft een promotie gekregen, boekt het ene na het andere succes (en deelt het op social media), heeft een groter huis gekocht, verdient lekker veel geld, gaat drie keer per jaar op vakantie naar een paradijselijk oord, de lijst is eindeloos. Maar  in plaats van dat je blij voor ze bent, voel je je depri en boos. En stiekem hoop je misschien zelfs dat ze falen, dat ze gewoon even keihard op hun bek gaan. Je schaamt je natuurlijk diep voor zulke giftige gevoelens, en durft ze niet toe te geven aan je vrienden, en al al helemaal niet aan het object van je afgunst. Groen zien van jaloezie, het heurt niet, zo is ons verteld. Het is volgens het christendom niet voor niets een van de zeven dodelijke zondes, niet echt een trekje om mee te leuren, kortom. Maar ja, de gevoelens zijn er toch echt en ze vreten aan je.

Dit is wat je zoal denkt als je jaloers bent op andermans succes….

*Ze verdienen dit niet.

* Ze denken zeker dat ze beter zijn dan ik

* Ze zijn dus ook beter dan ik

* Ik trek het niet om bij ze in de buurt te zijn

* Ik hoop dat ze falen

En dit is wat je vervolgens over jezelf denkt:

*Dit laat zien hoe minderwaardig ik ben

*Ik loop achter op de rest

*Mensen kijken naar me alsof ik een loser ben

*Ik zou dat ook heus wel hebben kunnen doen

En vervolgens denk je  ‘Wat ben ik eigenlijk voor vreselijk mens dat ik een ander niet graag succes zie hebben?’ Maar maak je niet druk, jaloezie is overal en je bent echt heel normaal. Mensen vinden het nu eenmaal moeilijk om geen winnaar te zijn. Als je jaloers bent zie je de wereld heel zwart-wit: ‘Als zij wint, verlies ik.’

lees ook: Dilemma: Ik ben heel jaloers en daardoor kan ik niet genieten van mijn relatie

Er zijn drie soorten jaloezie:

  1. Depressieve jaloezie ( ‘Ik voel me een loser in vergelijking met haar.’) Als iemand die je kent het beter doet dan jij, voelt dat vaak alsof jij een sukkeltje bent, een loser, minder waard. Je denkt dat hun succes iets zegt over jouw mislukkingen.
  2. Vijandige jaloezie (‘Ik denk dat ze zichzelf omhoog heeft geslijmd.’)  Omdat je het succes van de ander niet uit kunt staan, wil je het liefste dat de ander op zijn bek gaat. Je geniet van verhalen over succesvolle mensen die in scheiding liggen, gearresteerd worden, of zelfs ongelukken krijgen. Dat noemen ze in de psychologie met een mooi Duits woord ‘schadenfreude’. Het is verleidelijk, want als de ander – na succes- mislukt, hebben jullie allebei gefaald.
  3. Bewonderende jaloezie ( ‘Dat is knap/ indrukwekkend!’). Dit is de meest neutrale vorm van jaloezie: je observeert dat iemand anders successen boekt en je bewondert en respecteert ze erom. Bewondering maakt dat je oplet wat een ander doet, zodat je er iets van op kunt steken.

Veel mensen ervaren zowel depressieve als vijandige jaloezie. Je voelt je rot door het succes van een ander EN je hoopt dat het succes van die persoon ophoudt. Zodat jij je beter kunt voelen.

Op wie zijn we jaloers?

We zijn vooral jaloers op mensen met wie we onszelf vergelijken. Zoals een collega, een broer of zus, andere familieleden of een klasgenoot. En we zijn vooral jaloers op prestaties waarvan we denken dat die ook binnen ons eigen bereik liggen- maar waar we ons onzeker over voelen om ze ook daadwerkelijk te bereiken. Voorbeeld: je bent niet snel jaloers op iemand die de Nobelprijs voor de vrede wint, want dat is echt een mijlenver van je bed show, maar je bent wel jaloers op een collega die iets presteert of promotie maakt op hetzelfde terrein als jij. Jaloezie gaat meestal samen met een een gevoel van onrechtvaardigheid: we vinden dat de ander het succes niet verdient. Het Calimero-effect: ‘Jij bent succesvol en ik niet, en dat is niet eerlijk! Boehoe!’

Wat doet jaloezie met je?

Je kunt eindeloos piekeren over het succes van de ander. Zwelgen over hoe oneerlijk het wel niet is en hoe nutteloos we zelf zijn. Je gaat de ander liever uit de weg, omdat hij/zij ons herinnert aan ons eigen falen. Je klaagt er wel eindeloos over tegen anderen (en zorgt er zo voor dat je mensen van je verwijdert, niemand heeft zin in iemand die altijd loopt te zeiken en zeuren over anderen) of we vormen een verbond met mensen die even groen zien van jaloezie op die ene winnaar, en gaan fijn samen klagen.

Hoe word je je jaloerse gedachten de baas?

Ook al heb je negatieve jaloerse gedachten , dat wil niet zeggen dat je alles hoeft te geloven wat je denkt. Cognitieve therapie kan helpen om meer nuttige, beter toepasbare, en meer realistische manieren van denken aan te leren. Bijvoorbeeld, je denkt:  ‘Mensen vinden mij een loser omdat zij geslaagd is.’ Die gedachte zou je kunnen vervangen door een alternatieve gedachte: ‘Ik weet helemaal niet wat andere mensen denken. Ze denken misschien na over hun eigen leven, niet over mij.’

Of je denkt: ‘Het is oneerlijk dat zij de waardering krijgt en ik niet.’ Een andere gedachte zou dan kunnen zijn: ‘Dit is slechts een momentopname, ze staat uiteindelijk maar even in de spotlights.’  Of als je denkt: ‘Niets wat ik doe werkt ooit.’ dan kun je dat ombuigen naar: ‘Serieus, helemaal niets? Zijn er heus niet een aantal dingen die je hebt weten te bereiken? Dingen die zeker de moeite waard waren?’

Als je je regelmatig een ontevreden, jaloers kreng voelt (niet bepaald een gezellige emotie), probeer dan ook eens het volgende:

  1. Verleg je focus naar de leuke en goede dingen in je leven.
  2. Herinner jezelf eraan dat niemand het allemaal heeft.
  3. Breng tijd door met dankbare, tevreden mensen
  4. Wees oprecht blij voor het succes van een ander.
  5. Als je steeds denkt ‘Dat kan (of wil) ik ook!’ Bedenk dan wat je tegenhoudt om ‘dat’ ook te bereiken en probeer het te veranderen.
  6. Ben je jaloers op de boot van de buren waar ze ieder weekend mee gaan varen? Vraag je dan af of je jaloers bent op die boot (en dan ook op al het onderhoud, de kosten etcetera, die erbij komen kijken) of ben je jaloers op het gevoel van de vrijheid of de rijkdom waar de boot voor jou voor staat.
  7. Bedenk wat jij zelf belangrijk vindt in het leven en wat jij zelf graag wilt bereiken, in plaats van jezelf voortdurend te vergelijken met een ander.

Lees ook: Hoe jaloers ben jij? Doe de test

 

Geschreven door