Waarom een to-do lijst een no-go is voor een HSP-er

Een to-do lijst líjkt een fijne, praktische oplossing voor drukke tijden. Maar bij HSP-ers werkt het juist extra stress in de hand. HSP-coach Saskia Klaaysen legt uit hoe actielijstjes een averechts effect kunnen hebben.


Hersenscans wijzen uit dat HSP-ers zeer nauwgezet werken.  Ze hebben veel oog voor detail en alle informatie die voor handen is, combineren ze met informatie die ze opdiepen uit herinneringen en informatie die ze ter plekke bedenken met het oog op de toekomst. Visies, plannen, uitgewerkte voorstellen en creatieve ideeën rollen het hoogsensitieve brein uit. Want het HSP-brein overziet de risico’s en de mogelijkheden vanuit een diepgaande informatieverwerking. Daarnaast hebben veel HSP-s zichzelf een strategie aangeleerd om het werk goed te willen doen. Want ooit hebben ze geleerd dat dit complimenten uit de omgeving oplevert, en daar is het HSP brein gevoelig voor. Een prachtige combinatie om goede prestaties neer te zetten en veel succes te hebben als werknemer, leidinggevende of ondernemer. Maar ook in het privé leven als vriend, vriendin, partner, vader, moeder of zoon of dochter. Op jou kan je bouwen.

Valkuilen
Maar het heeft ook zo zijn valkuilen. Om steeds efficiënter, effectiever en resultaatgerichter te werken wordt in onze prestatiemaatschappij in sterke mate het maken van to-do lijstjes geadviseerd. Het zou ook ‘rust in het hoofd brengen’. Maar bij een HSP kan het juist stress verergeren! Het kan nog wel eens leiden tot een uitdijende to-do lijst vol grote en kleine activiteiten, details en reminders. En voordat je het weet leef je van het ene lijstje naar het andere lijstje en is de volgende al in de maak in je hoofd. Rust en ontspanning worden het ondergeschoven kindje. Voordat je het weet is het een soort verdienmodel: bij twee taken mag je een uur niksen, bij afronding van de lijst heb je een dag rust. Behalve als er al een nieuwe lijst ligt….Op het moment dat je bang bent om niet te voldoen aan de verwachtingen, of je ervaart schuld of schaamte over je eigen werk, kan dit zelfs tot perfectionisme leiden. Een 9 of 10 voldoet niet aan je eigen norm, want er is altijd nog wel iets dat beter kan. Rust en ontspanning komen niet meer in je op.

Waarom geeft een to-do lijst toch zoveel stress?

  • Terwijl we nadenken over de te nemen acties, ‘denkt’ je brein dat het al gaande is. En ‘zie’ je complete beelden voor je hoe dit moet gebeuren, wat je niet moet vergeten, wie je nog moet inlichten, hoeveel werk het is, waarom het belangrijk is, dat je het zelf het beste kunt, dat je niets kan uitbesteden en allerlei andere rampscenario’s die je graag wilt voorkomen. Je denkt  aan die goede opmerking van je collega, want dat bood een mooie kans en je beleeft de taak vast in je hoofd. Je brein weet immers niet dat je het bedenkt en nog niet real-time meemaakt. Maar ondertussen voel je de achtbaan aan emoties voorbij komen die horen bij iedere gedachte: van enthousiasme tot zorgen, tot angst, frustratie en blijheid – het gaat maar door. Je leeft een heel leven in je hoofd.

Tip: Ga sneller over tot actie, in plaats van de actie te bedenken!

  • Als je al die acties op een rij ziet, koppel je er automatisch de denkbeeldig benodigde tijd aan. Gebaseerd op je eerdere ervaringen en inschatting van toekomstige gebeurtenissen. Je lijkt al snel een eeuwigheid aan tijd tekort te komen.  Feitelijk krijg je pas een goed gevoel hoe lang de taak duurt als je start. Soms ben je verrast hoe snel de taak gefikst is en soms duurt het veel langer, omdat er onverwachte dingen gebeuren. Maar in ons brein ervaren we voordat we zijn begonnen al snel een tikkende klok die te snel gaat, omdat we niet gefocust zijn op het afronden van één taak, maar met onze gedachten al zijn bij wat er ‘nog meer moet gebeuren’. We raken alert, ons lichaam wordt in opperste paraatheid gebracht voor de actie en we raken gehaast, waardoor concentratie en prestatievermogen op langere termijn vaak achteruit gaat.Tip: Maak een kwadrant met belangrijk-onbelangrijk, urgent-niet urgent. Begin met de belangrijke, urgente zaken. Wees je bewust wanneer en waarom je leeft vanuit een actielijst. Moet jij van alles van jezelf? Leven vanuit je behoefte in het moment is in ieder geval in je privé- leven een stuk relaxter! 
  • Je hebt belemmerende gedachten en patronen. Veel HSP’s zijn dol op het helpen van anderen, maar zelf geholpen worden is regelmatig een no-go area. Vaak steekt hier een rejection-sensitivity achter: het schuldgevoel om de ander te ‘belasten’, de angst om te falen en de schaamte dat je iets niet weet.Tip: Erken je schuld, schaamte, frustratie en angstgevoelens of beter gezegd: word vriendjes met ze. Deze gevoelens horen erbij. Op deze manier kom je uit de gedachte-emotie-loop en durf je hulp te vragen. Het valt echt wel mee, mensen zijn niet zoveel bezig met jou als jij met hen. 
  • Het “hier en nu beleven” raak je kwijt. Lijstjes wekken het in de toekomst leven op. Je bent met je aandacht steeds bij straks, morgen, volgende week, volgend kwartaal en volgend jaar. Hierdoor verlies je het lichaamsbewustzijn en lukt het je niet om in het huidige moment te ontspannen en te genieten van wat er op dat moment gebeurt. Leer mindfulness of zelfcompassie of zet af en toe je fuck-the-world pet op en gun jezelf rust. Jouw brein levert continue topsport. Dat kan je alleen volhouden met voldoende rust, broed- en fladdertijd.
  • De druk van de omgeving. Laten we niet vergeten dat onze omgeving, onze maatschappij, onze werkgever een stuk meer van ons verwacht dan vijftig jaar geleden. HSP’s kunnen sneller overprikkeld raken door de hoeveelheid informatie die we op een dag verstouwen, de hoeveelheid verschillende taken, de tijdsdruk die extern wordt bepaald, steeds meer doen met minder mensen en middelen, en de combinatie werk en privé. Als een HSP overprikkeld is, kan een liggend to-do lijstje net de druppel zijn. Tip: Wees je bewust wat jouw verantwoordelijk is, welke van de ander en wat de verantwoordelijkheid en dus het probleem van de werkgever is. Breng dit ter sprake.
  • Ben je een prikkelzoekend of hoogintelligent sensitief persoon? Te veel moeten is dodelijk voor je enthousiasme, je bent al snel een kei in het verzinnen van heel veel uitvluchten en belangrijkere dingen doen (lees: nieuwe dingen). Dan krijg je stress van de taken die blijven liggen. Niet alles hoeft leuk te zijn, maar als jouw lijst te veel bestaat uit moetjes en saaie klussen, wees dan eerlijk naar je zelf.
    Tip: Stop struisvogelpolitiek. Waar ligt jouw behoefte? Wat geeft blijheid, voldoening en zingeving?
  • Ben je een rustzoekend sensitief persoon? Te veel moeten geeft heel veel stress en overprikkeling. Kijk naar de hoeveelheid die op jouw bordje ligt.
    Tip: Kijk wat er geschrapt, uitgesteld of uitbesteed kan worden.

Tot slot mijn belangrijkste advies
Stop met uitgebreide actielijstjes, schrijf alleen het allerbelangrijkste op en alleen maar in hectische tijden. En doe de rest op gevoel. Gun jezelf ruimte en wordt geen slaaf van jouw lijstje. Je verdient het eerder om rust te nemen dan jouw actielijst toestaat. Actie nummer 1: Neem tijdig rust en/of ontspanning, luister naar je lichaam in plaats van naar je hoofd. Veel plezier!

Saskia Klaaysen

www.anahata-coaching.nl

www.hsptraining.nl

Geschreven door