Waarom we moeten afleren om steeds maar bang te zijn

De maatschappij begint steeds meer aan hypochondrie te lijden, vinden deskundigen. En dat terwijl er nog nooit zoveel gezonde mensen waren. Laten we dus proberen met z’n allen minder bang te zijn. Het gaat best goed met ons!

Een kennis van mij ging onlangs naar de dokter met hoofdpijn. Hij had er al een tijdje last van en begon zich zorgen te maken. Volgens de huisarts onnodig, het was weliswaar heel vervelend, maar niks wees op een onderliggende ernstige oorzaak. Mijn kennis was echter in alle staten: hoezó was het niks? Wie weet had hij wel een hersentumor! Na het maken van veel stampij en een hoop dreigementen mocht hij onder de MRI scanner. Die aantoonde dat het er in zijn bovenkamer allemaal prachtig bij lag. Desondanks was het dure onderzoek zonder indicatie wat hem betreft volledig geoorloofd. Want: stel je voor dat er wél iets was geweest.

We leven in angst. Misschien heb je dat niet eens echt door op dagelijkse basis, maar de maatschappij wordt steeds banger, voor van alles en nog wat. Gluten zijn de duivel, van suiker val je spontaan dood neer en waarom de overheid niet iedereen jaarlijks verplicht onder de total bodyscan legt is ons eigenlijk een raadsel. We vinden het leven eigenlijk maar eng en willen er het liefst zoveel mogelijk controle over hebben. Het idee hebben dat we alles naar onze hand kunnen zetten en alle eventuele rampspoed minstens drie stappen vóór zijn. Want het leven maar gewoon op zijn beloop laten, zoals vroeger, en dan maar hopen dat je niet vroegtijdig en met een woekerende ziekte het hoekje omgaat, dat is tegenwoordig niet meer im frage.

De maatschappij begint steeds meer aan hypochondrie te lijden en Dr. Hendrik Cammu, hoogleraar en gynaecoloog aan de VU vindt dat het zo langzamerhand maar eens afgelopen moet zijn met die massahysterie. Het idee dat je gezondheid kunt beheersen en controleren is een illusie, vindt hij. In werkelijkheid heb je maar heel weinig invloed op het feit of je gezond de 80 haalt, of niet. Je kunt een aantal dingen doen om je kansen enigszins te vergroten (want ja, natuurlijk is het goed om gezond te eten, niet te roken, matig te drinken en te bewegen), maar feit blijft dat, ook als je je hele leven lang geen sigaret hebt aangeraakt, je nog steeds kunt komen te overlijden aan longkanker. Maar betekent dat dat je bij ieder pijntje op je borst direct als een kip zonder kop onder de MRI-scanner moet duiken? Nee, want iedereen heeft weleens last van een kwaaltje hier en een pijntje daar. Soms duidt dat op iets meer, maar meestal ook helemaal niet. En ook al laat je je drie keer per jaar doorlichten, je kunt bij wijze van spreken een dag na een goede scan opeens toch naar de eeuwige jachtvelden vertrekken. Het leven is nou eenmaal niet zo maakbaar als wij onszelf tegenwoordig steeds vaker voorhouden.

Maar waarom zijn we eigenlijk zo angstig? Waarschijnlijk voor een groot deel omdat de maatschappij, de medische wereld, de gezondheidsindustrie, daar baat bij heeft. Hoeveel mensen slikken er tegenwoordig niet dagelijks aspirine, zijn aan de antidepressiva of andere preventieve middelen om er maar voor te zorgen dat ze vooral niet ziek wórden? Terwijl ze dat meestentijds eigenlijk helemaal niet zijn. Kassa voor de farmaceutische industrie, want die verdienen vervolgens bakken met geld aan onze angst. Of kijk naar zwangere vrouwen: die leven niet zelden, vanaf het moment dat ze over zo’n staafje gepiest hebben, in voortdurende angst. Terwijl de statistieken in hun voordeel spreken: de meeste zwangerschappen verlopen namelijk zonder noemenswaardige complicaties en de meeste baby’s komen gezond ter wereld. Waarom is dat niet het uitgangspunt, ipv de eventuele mogelijkheid dat er een keer iets mis gaat? Tegenwoordig is het glas eigenlijk altijd half leeg, ipv half vol.

‘Kanker is pech’ luidde een tijd terug de conclusie van een artikel in tijdschrift Science en de halve wereld stond op z’n kop. Pech, hoezo pech? Dat zou dus betekenen dat je er helemaal niks aan kunt doen als je die nare ziekte krijgt? Inderdaad, dat klopt. Het klinkt misschien gek, maar eigenlijk is dat positief: angst heeft geen enkele zin, dus we kunnen het maar beter loslaten. En stel je eens voor wat een rust dat zou geven! Het leven is een bron van onzekerheden, daarmee om leren gaan levert je uiteindelijk meer op dan jezelf voorliegen dat je het allemaal in de hand hebt. Omdat je ergens ook wel weet dat dat gewoon niet waar is. En je dus altijd achter de feiten aan blijft rennen, ook als je glutenvrij, suikervrij en ontzettend Mindful bent. En hoe vermoeiend is dat? Ik ontwikkel spontaan hartkloppingen van de gedachte alleen al (oh help, moet ik nu een pacemaker?).

Controle bestaat niet, kalmte alleen kan je redden. Omarm het leven en hoop dat het goed komt. Angst is een slechte raadgever. En luisteren naar iemand met slecht advies, dáár word je pas ziek van.

Lees ook: Pluk de dag! Want voor je het weet is het voorbij

Geschreven door